in tegendeel

Mobiele stilteplek op locatie

Kring 64 ontmantelde theemutsen
Een kring van 64 theemutsen kan een verrassend onderdeel worden van uw thema- bijeenkomst, congres of evenement

Geschiedenis en achtergrond
Marlieke Overmeer is beeldend kunstenaar. De kring maakt deel uit van haar kunstproject In tegendeel, een project over vergankelijkheid. Vanuit het idee dat niets blijvend is en alles verandert in haar tegendeel, heeft zij 64 oude – deels vervuilde, deels versleten theemutsen ontmanteld. Zo hebben ze een nieuw leven gekregen. In september 2014 verscheen het beeldboek In tegen deel.

Mobiele stilteplek, de kring
Om de blik naar binnen te keren, kan de bezoeker afwisselend plaats nemen in de kring van theemutsen. 64 geleefde binnenkamers met ieder een eigen geschiedenis. “Daar word ik stil van”.

OPEN KRING SITDe kring
In de vorm van een rups: 2 m doorsnee
Naar binnengekeerde theemutsen : 7 m doorsnee

Extra
– presentatie 7 theemutsobjecten (link site)
– hangende installatie Memento Mori (link site en filmpje)

Locatie
Binnenlocatie of overdekte buitenlocatie zoals een kerk, grote ontvangsthal, theater of tent.
Wegens de kwetsbaarheid van het project is permanente toezicht noodzakelijk.

Overige mogelijkheden
– muzikale performance In tegen deel
– 7 minuten ‘Gewaargesprek’ (nav beeldboek)
– 1 dagdeel workshop Doen en Laten n.a.v. beeldboek In tegen deel (link site) (max. 8 deelnemers)

 

droom

Het boek, In tegen deel,  is de wereld in.
De theemutsen zijn ontmanteld.
en
ik droom van een plek waar de kring van 7 m doorsnee zich kan tonen.
Een plek waar ze kan uitnodigen stil te worden.

in de tussentijd

 

Ik broed

…en in de tussentijd knap ik theemutsen op. Een zacht wachten op het moment dat de grote kring van 64 ontmantelde theemutsen geplaatst gaat worden.

Oefenen in het zijn in de tijd. Geen tussentijd,  tijd tussen iets en een ander iets. De opgave te zijn , te broeden en niets te ‘willen’. Ik broed.

Workshop Doen en Laten

Doen en Laten

Zal ik nu wel of niet deel gaan nemen aan deze cursus? Heeft mijn nieuwe project een kans van slagen?, Durf ik het aan met deze man zee te gaan? Wat houdt me tegen bij…………….?

Tijdens deze workshop wordt je uitgenodigd je te bezinnen op vragen die op dit moment in je leven. Allereerst gaat Marlieke met jou op zoek naar het stellen van de ‘juiste’ vraag; is dit mijn werkelijke vraag? Welke andere vraag ligt hier mogelijk in besloten? Kan ik de vraag anders stellen?

Tijdens deze workshop word je uitgenodigd je te bezinnen op vragen die op dit moment in je leven. Allereerst gaan we op zoek naar het stellen van de ‘juiste’ vraag; is dit mijn werkelijke vraag? Welke andere vraag ligt hier mogelijk in besloten? Kan ik de vraag anders stellen? Van daaruit gaan we aan het werk met beeldboek In tegen deel, dat naast beeldboek ook een ook een orakelwerkboek is. Orakelen een manier om met vragen om te gaan en je te bezinnen op diepere verbanden en mogelijkheden. Met het beeldboek gaan we op zoek naar antwoorden. “En omdat ik mijzelf ook weer graag tegenspreek”, gaat het hier niet om oplossingen. De antwoorden geven je mogelijk een nieuwe kijk op jou en je vraagstelling.

Laat je verrassen!

 

De koningin van de keukentafel neemt afscheid

Auteur: Lennart Willems

Lennart Willems is dit kalenderjaar afgestudeerd als kunsthistoricus aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Hij werkt op de afdeling Erfgoed in Kerken en Kloosters van Museum Catharijneconvent in Utrecht en hij schrijft over wat hij tegenkomt in kunstgalerieën, op tentoonstellingen en achter de schermen bij musea.

De koningin van de keukentafel neemt afscheid .

Het theemutsenproject van kunstenares Marlieke Overmeer

Een tijdje geleden werd ik uitgenodigd om iets te schrijven over het werk van de kunstenares Marlieke Overmeer. En wel door de kunstenares zelf. Tijdens een kopje koffie in mijn thuisstad Nijmegen vertelde Marlieke waar ze al een aantal jaren mee bezig was geweest. Theemutsen. Ik had geen idee wat dat waren. Het bleken een soort ovenhandschoenen voor theepotten te zijn, die de thee warm moesten houden.

Marlieke was jaren geleden begonnen met het verzamelen van theemutsen, die in het kunstproject Verschijnsel Theemuts in verband werden gebracht met moederschap en kunstenaarschap, en met ieders binnen en buitenwereld. Marlieke bewerkte van 2000 tot 2004 theemutsen, die ze mooi en spannend maakte als een aantrekkelijke vrouw, maar het omvormen van het gebruiksvoorwerp theemuts naar een trots pronkstuk bleek ‘the road to nowhere’. De ontwikkeling van de theemuts stopte. Het lelijke, of toch ten minste wat saaie eendje, was een mooie zwaan geworden. Daar hoefde niets meer aan gedaan te worden.

Maar de tijd stond niet stil. De theemuts leefde niet lang en gelukkig, zoals Sjak Habets schreef, maar verouderde, sleet langzaam haar sierlaag weg, raakte beschadigd of bevlekt, en werd langzaamaan oud, zoals ook een mens oud wordt.

Ondertussen, inmiddels ruim tien jaar later, kwam Marlieke op het punt waarop ze zich afvroeg wat ze nu eigenlijk moest doen met de verzamelde en versierde theemutsen. Ze vroeg advies, kreeg de tip de hele handel maar in de Waal te gooien, overwoog dit, want dit zou een symbolisch afscheid van haar geliefde theemutsenproject kunnen voorstellen (theemutsen die langzaam maar zeker uit het zicht wegdrijven), maar ze besloot uiteindelijk toch anders. Inmiddels doorzag ze de weg die haar theemutsen moesten gaan. Na de glorieuze opkomst, kwam nu de onvermijdelijke ondergang. Wat mooi is, moet lelijk worden. Want alles verandert constant, niets blijft voor altijd, niets is perfect, niets is volmaakt.

De theemutsen werden door haarzelf ontmanteld. De opgebouwde verzameling werd afgebroken, iedere theemuts werd uit elkaar gehaald. De theemuts werd weer haar tegendeel. Van lelijk eendje, naar mooie zwaan, en weer terug naar lelijk, oud en afgeleefd. En ineens bleek, net als bij mensen, dat schoonheid niet gebonden is aan de buitenkant. Het innerlijk, de essentie, de persoonlijkheid blijft stralen, alleen nu op een andere manier. Rustiger, wijzer en waardiger.

De meest geslaagde opengesneden of anderszins uiteen gehaalde theemutsen  waren te zien op Marliekes solotentoonstelling in Nijmegen. Een boek verscheen, dat nu getuigt van deze laatste omhelzing van Marlieke met de theemuts.

Soms komen twee lijnen in iemands leven toevallig bij elkaar. Ik zou een stuk gaan schrijven over Marliekes werk, en terwijl dit plan in mijn achterhoofd sudderde, begon iemand op mijn werk over, jawel, een theemuts.

Een museumstuk?

De theemuts is een voorwerp dat met één been in het verleden, het ander in het heden staat. Toekomst lijkt de theemuts niet te hebben. Tegenwoordig komt kokend water uit speciale kranen, of uit snelkokers. Een kopje thee heb je zo. De zakjes thee koopt men in grootverpakking vol voordeel, in duizenden smaakjes. Grote gezinnen zijn er nauwelijks meer. In gezelschappen kiest de meerderheid voor koffie of fris. Tijd voor thee bij het ontbijt neemt niemand meer. Een warme drank in de rust van een voetbalwedstrijd is nu een absurd idee. Dus waarom moeite doen om een ouderwetse pot thee warm te houden? En mocht je dit per sé willen, dan zijn er overal efficiënte thermoskannen te vinden. Die houden nog bij tien graden onder nul je thee warm. Ideaal langs een dichtgevroren meertje in de pauze van de ijspret. Misschien staat de theemuts wel met twee benen in het verleden.

En wel hierom is de verzameling uitgevonden. Een verzameling bestaat vaak uit bijzondere voorwerpen, die niet meer nodig zijn, of die inmiddels uit hun functie zijn ontheven, maar die de moeite waard zijn om te bewaren, om een verhaal uit het verleden te vertellen, of om hun schoonheid te kunnen blijven bewonderen. In de tweede helft van de negentiende eeuw richtte men zelfs professionele instellingen op, die zich gingen bezighouden met het bewaren, beheren en tentoonstellen van verzamelingen, namelijk musea. Het museum werd steeds belangrijker, en kreeg in de loop van haar bestaan zelfs de serieuze taak aangemeten, om haar verzameling up to date te houden. Het museum moet selecteren wat de moeite van het bewaren waard is. Het museum bewaard bedreigde objecten en behoed hen voor de vergetelheid.

Ik werk in een museum, en daar kwam een theemuts ter sprake. In een kerk, die bezocht werd om haar kunstbezit te inventariseren, was een theemuts aangetroffen, die gemaakt bleek te zijn van een door brand beschadigde kazuifel. Een kazuifel is het gewaad van een bisschop, een gewijd kledingstuk, waarvan de stof in dit geval zomaar gerecycled was om de thee in of rond de kerk warm te houden. Ons museum verzamelt kazuifels, vanwege het artistiek hoogstaande borduurwerk of vanwege de kerkhistorische waarde. Maar moeten ook theemutsen, al dan niet gemaakt van kerkelijke stoffen, door ons museum bewaard worden?

Een veelvoorkomend probleem in het land der musea. Wat moet bewaard worden en wat kan weg? Alle bedreigde voorwerpen zijn weerspiegelingen van ons gedeelde verleden. De door de eeuwen heen door grote groepen Nederlanders gebruikte voorwerpen zijn soms minder zichtbaar dan de kunstwerken van hoge artistieke kwaliteit, maar zijn een wezenlijk onderdeel van onze cultuur geweest. Juist het alledaagse was overal aanwezig in het verleden. De gewoonste voorwerpen hebben geholpen om het heden te vormen.

Maar betekent dit dat elk cultuurobject moet worden doorgegeven aan komende generaties, of kunnen we sommige zaken met een gerust hart vergeten? Of verliezen we dan onbewust belangrijke informatie uit het verleden? Is theedrinken, en alles wat daarbij komt kijken, een onbeduidend detail in het licht der eeuwigheid? Of laat onze cultuur zich juist tijdens het theeritueel kennen? Een antwoord op dergelijke vragen bestaat niet. Een conservator in een museum selecteert op basis van (kunst)historische argumenten, maar ook naar eigen mening. Hij bepaalt met collega’s wat belangrijk is en wat niet. Hij maakt de geschiedenis, die de komende generaties gaan zien. Een zware en verantwoordelijke taak.

Art doesn’t last.

De kunstenaar  kan gelukkig wat experimenteler te werk gaan, en meer op gevoel. Een kunstenaar kan accepteren dat aan alles een einde komt, dat alles wat ontstaat ooit weer verdwijnt. Marlieke Overmeer zag de theemutsen, die ze ontmantelde, als een metafoor voor de ondergaande zon, als iets dat voorbij aan het gaan is. Als afscheid nemen. De theemuts gaat voorbij. Zoals alles voorbij gaat. We kunnen denken aan wat één van de beste kunstenaressen van de twintigste eeuw, Eva Hesse (1936-1970), ooit zei over het vergaan van haar kunstwerken, terwijl ze zelf dodelijk ziek was:  “life doesn’t last, art doesn’t last, it doesn’t matter.”

Het theemutsenproject van Marlieke is voorbij. De tentoonstelling is afgelopen, de bezoekers zijn vertrokken, de boeken zijn verkocht. En nu, beste lezer: Moet een museum de overgebleven kunstwerken kopen, om dit project door te geven? Of is de theemuts nu voorgoed verleden tijd?

 

 

Samenkomst

Handvat

In een samenzijn van 2 uur vertel ik over het proces en de achtergrond van dit project en het beeldboek “In tegen deel’. Daarbij komt de toepassing en gebruik van het boek ‘ In tegendeel’ ook aan de orde. Het biedt de mogelijkheid van gedachten te wisselen en te spreken over de grote en kleine dingen van het leven. Wil je zo’n samenkomst organiseren?  Mail dan naar M.O@marliekeovermeer.nl of bel 06 18181848

De etalage

De etalage van boekhandel de Feeks in Nijmegen is er klaar voor.

Etalagegesprekken in De Feeks, met theemuts en andere warme waardigheden.

Een performance door Marlieke Overmeer

Zaterdag 13 december, 13.00-17.00 uur | Boekhandel De Feeks | van Welderenstraat 34 | 6511 ML |  Nijmegen | 024 2329381

Twee stoelen, een tafel, een schemerlamp. De rode theemuts, die sinds enkele weken een eigen plek heeft op de tafel achter in De Feeks en een kopje thee met koekje. Het zijn de ingrediënten voor ontmoetingen in de etalage.Op zaterdag 13 december kan de bezoeker aanschuiven voor een gesprekje met Marlieke Overmeer. Dat kan gaan over grote of kleine dingen van het leven. Een korte ontmoeting van betekenis, waarin beeldboek In tegen deel’, een orakelende rol speelt.

De bezoeker van de Feeks kan 13 december rekenen op een warm welkom in de etalage van deze boekhandel aan de van Welderenstraat. Aanleiding voor deze etalagegesprekken is het verschijnen van beeldboek In tegen deel, van beeldend kunstenaar Marlieke Overmeer. Via de ontmoetingen maakt de bezoeker kennis met de beelden en geheimen van dit boek.

IN TEGEN DEEL, Zij spreekt.

Marlieke Overmeer spreekt

Zij spreekt naar aanleiding van haar kunstproject en gelijknamige beeldboek In tegen deel.

Dinsdag 25 november | Satijnvogel galerie en atelier | 20 – 22 uur| van ‘t Santstraat 1, 6523 BA Nijmegen|

Vanuit het idee dat niets blijvend is en alles verandert in haar tegendeel, heeft Marlieke Overmeer de afgelopen 2 jaar, 64 oude – deels vervuilde, deels versleten – theemutsen voor de helft  “leeggehaald” en van een nieuwe betekenis voorzien. Het verhaal van haar theemutsen verwijst naar de ITjing, het Boek der veranderingen. Deze avond vertelt Marlieke over het proces van haar project en gaat zij in op de verschillende kanten van de theemuts.

Zin om erbij te zijn?De toegang is gratis. Wel even reserveren. Mail Satijnvogel: info@satijnvogel.nl

www.satijnvogel.nl  Inloop met thee vanaf  20 uur. Marlieke start haar verhaal om 20.30 u

 

Performance 28 -9-2014: de laatste ontmanteling